Mijn neus is geen statief voor de geheime dienst
Read this column in EnglishVroeger vroeg de opticien: “Kunt u die letters lezen?”
Binnenkort vragen wij misschien: “Neemt u dit gesprek op?”
Hans Anders heeft de verkoop van Meta’s Ray-Ban-camerabrillen in Nederland en België opgeschort vanwege privacyzorgen. Dat is een begrijpelijke aanleiding om stil te staan bij een bril die niet alleen kijkt, maar ook kan opnemen.
Toch moeten we niet iedere brildrager promoveren tot geheim agent.
Ik ken verschillende mensen die zo’n Meta-bril gebruiken. Niemand uit mijn kennissenkring zet hem op om anderen van dichtbij stiekem te filmen. Ze gebruiken hem bij grote evenementen, concerten en parades. Hun doel is een mooie herinnering vastleggen, niet ontdekken wat de buurvrouw tegen haar echtgenoot fluistert.
Voor hen is de bril vooral een handige camera die stevig op hun neus zit.
Wie ooit met een telefoon een optocht heeft gefilmd, kent het resultaat: eerst de fanfare, daarna de lucht, vervolgens een halve burgemeester en ten slotte je eigen duim. Met twee handen gaat het soms beter, totdat iemand naast je enthousiast begint te zwaaien.
Mijn kennissen ervaren filmen met de bril als rustiger en stabieler. Hun handen blijven vrij en de camera volgt hun blik. Natuurlijk kan ook een hoofd bewegen, en moderne smartphones beschikken eveneens over beeldstabilisatie. Een neus is geen professioneel statief. Maar hij hoeft tenminste niet voortdurend van hand te wisselen.
Het belangrijkste verschil in deze privacydiscussie zit daarom minder in wat de camera kan opnemen dan in hoe duidelijk anderen merken dat er wordt opgenomen.
Bij een omhooggehouden smartphone begrijpen omstanders meestal wat er gebeurt. Bij iemand met een bril denken we doorgaans: die kijkt.
Dat kijken kan inmiddels ook filmen zijn.
Helemaal zonder waarschuwing gebeurt dat niet. De camerabrillen hebben een naar buiten gericht opnamelampje. Volgens Meta verhindert het afdekken of uitschakelen daarvan dat de camera werkt. Alleen moet een omstander dat lampje wel opmerken én begrijpen. Niet iedereen heeft vóór vertrek de handleiding van andermans bril gelezen.
Daar zit een reële zorg. Een klein lichtje is in de eerste plaats een technisch signaal. Een duidelijk omhooggehouden telefoon is daarnaast een sociaal signaal: iedereen ziet wat je doet.
Toch moeten we de smartphone niet plotseling uitroepen tot beschermheilige van de privacy. Ook daarmee kun je ongemerkt filmen. En ook een heel zichtbare opname kan later op een onaangename plek belanden.
Een camera op je neus maakt je niet automatisch onbetrouwbaar. Een camera in je hand maakt je niet automatisch fatsoenlijk.
Bij een parade staan soms honderden telefoons in de lucht. Het lijkt alsof het publiek collectief probeert mobiel bereik te vinden op drie meter hoogte. Daar kan een camerabril zelfs een voordeel hebben: de persoon achter je ziet eindelijk weer iets van de parade.
Maar een concertzaal is geen wachtkamer. Een optocht is geen vertrouwelijk gesprek. En iemand die toevallig in beeld verschijnt, is nog niet hetzelfde als iemand die bewust wordt gevolgd, uitgelachen of herkenbaar op internet gezet.
Ook mijn positieve ervaringen hebben hun grens. Dat ik geen misbruikers ken, betekent niet dat misbruik niet bestaat. Het betekent wel dat we gewone gebruikers niet uitsluitend vanuit het slechtst denkbare scenario moeten beoordelen.
De beslissing van Hans Anders verdient daarom een serieus gesprek. Welke waarschuwing werkt werkelijk? Hoe maken we een opname herkenbaar? Wat gebeurt er daarna met de beelden? En welke verantwoordelijkheid dragen fabrikant, filmer en het platform waarop alles verschijnt?
Ik zou beginnen met iets waarvoor geen software-update nodig is: omgangsvormen.
Bij een persoonlijk gesprek zeg je dat je filmt. Wie bezwaar maakt, neem je serieus. En vóór publicatie vraag je jezelf af of jij blij zou zijn wanneer iemand hetzelfde filmpje van jou verspreidde.
Technologie maakt opnemen steeds gemakkelijker. Dat ontslaat ons niet van de plicht om na te denken.
Een camera mag van mij best op een neus zitten; bij een concert houd ik mijn handen ook liever vrij om te applaudisseren. Maar in een persoonlijk gesprek vraag je eerst toestemming. Want een montuur geeft je zicht, geen recht op mijn woorden.
Read this column in English
My Nose Is No Tripod for the Secret Service
Opticians used to ask: “Can you read those letters?”
Soon we may be asking: “Are you recording this conversation?”
Hans Anders has suspended sales of Meta’s Ray-Ban camera glasses in the Netherlands and Belgium over privacy concerns. That is an understandable reason to pause and consider glasses that do more than look: they can record as well.
Still, we should not promote everyone wearing glasses to secret agent.
I know several people who use Meta glasses. Nobody in my circle puts them on to secretly film other people at close range. They use them at major events, concerts and parades. Their aim is to capture a lovely memory, not discover what the woman next door is whispering to her husband.
For them, the glasses are mainly a convenient camera resting securely on their nose.
Anyone who has ever filmed a parade with a phone knows the result: first the brass band, then the sky, followed by half a mayor and finally your own thumb. Using two hands sometimes helps, until someone beside you starts waving enthusiastically.
My acquaintances find filming with the glasses steadier and more stable. Their hands remain free and the camera follows their gaze. Of course, heads can move too, and modern smartphones also have image stabilisation. A nose is no professional tripod. But at least it does not have to keep changing hands.
The most important difference in this privacy debate therefore lies less in what the camera can record than in how clearly other people notice that recording is taking place.
When someone holds up a smartphone, bystanders usually understand what is happening. When someone wears glasses, we generally think: they are looking.
That looking can now also mean filming.
It does not happen entirely without warning. The camera glasses have an outward-facing recording light. According to Meta, covering or disabling it prevents the camera from working. But a bystander still has to notice that light and understand it. Not everyone reads the manual for someone else’s glasses before leaving home.
There is a real concern here. A small light is primarily a technical signal. A clearly raised phone is also a social signal: everyone can see what you are doing.
Yet we should not suddenly proclaim the smartphone the patron saint of privacy. You can film discreetly with one of those too. And even a very obvious recording can later end up somewhere unpleasant.
A camera on your nose does not automatically make you untrustworthy. A camera in your hand does not automatically make you decent.
At a parade, there are sometimes hundreds of phones in the air. It looks as though the audience is collectively trying to find a mobile signal three metres above the ground. Camera glasses can even offer an advantage there: the person behind you finally gets to see some of the parade again.
But a concert hall is not a waiting room. A parade is not a confidential conversation. And someone who happens to appear in a shot is not the same as someone who is deliberately followed, ridiculed or posted recognisably on the internet.
My positive experiences have their limits too. The fact that I do not know anyone who misuses the glasses does not mean misuse does not exist. It does mean that we should not judge ordinary users solely by the worst imaginable scenario.
The decision by Hans Anders therefore deserves a serious conversation. What kind of warning actually works? How do we make recording recognisable? What happens to the footage afterwards? And what responsibilities do the manufacturer, the person filming and the platform where it all appears bear?
I would start with something that needs no software update: good manners.
During a personal conversation, you say that you are filming. If someone objects, you take that seriously. And before publishing, you ask yourself whether you would be happy if someone shared the same kind of video of you.
Technology makes recording easier and easier. That does not relieve us of the duty to think.
As far as I am concerned, a camera can certainly sit on a nose; at a concert, I too prefer keeping my hands free to applaud. But in a personal conversation, you ask permission first. Because a frame gives you vision, not a right to my words.
Actuele Nederlandse onderwerpen, telkens bekeken vanuit een persoonlijke en verrassende invalshoek.