Automatic translation of the English text. Humour and nuance may change. Choose English to restore the original.
Loading language selector…
The Supplier Holds the Keys
In the old days, buying a building meant getting the keys.
These days, you get a username, a monthly invoice and a message saying the terms have changed.
You can still come in.
For now.
I have been enthusiastic about computers and the internet for decades. Technology has made my life easier, more interesting and more international. I would not give it up for anything.
But that is precisely why I want to know who holds the keys.
The dependence is now in the report
The Dutch National Risk Assessment 2026, published on 16 October, warns that economic, technological and political dependencies can be used as leverage. The National Network of Safety and Security Analysts recommends reducing risky dependencies. The assessment even includes a separate scenario about the dark sides of Big Tech. A scenario is not a prediction, but a way to expose vulnerabilities.
That sounds like something for ministers, generals and people who use the word resilience in meetings.
But it also concerns the hospital holding your medical records. The company paying your salary. The university storing research data. The local authority where you apply for a permit.
Those organisations may legally own their data, yet depend heavily on someone else to use it every day.
The house is yours.
But the front door only recognises the supplier’s key.
A short trip into a fictional future
Imagine the following. This is an invented scene.
On Monday morning, the finance minister of a European country receives a message from the company running its digital tax processing.
Everything works beautifully.
Tax returns are arriving. Payments are being processed. The dashboards glow a reassuring green.
The only thing is, the contract expires on Friday.
The new terms include a surcharge on every tax payment processed.
The minister calls his most senior official.
“Can we move to another supplier?”
“Of course, Minister.”
“Good. When?”
“If everything goes well, in three years.”
The company does not set the tax rates. Parliament still does that. But without its systems, the government cannot simply carry on collecting the money.
The supplier has not won an election.
It has won the tender.
And since then, the system has grown so deeply into the organisation that the exit has disappeared behind the cupboards.
Let us make the thought experiment a little more uncomfortable. Suppose an American administration under Trump demanded that such a supplier hand over two per cent of certain foreign payments it processed.
To be clear: that demand is fictional here, not a news report or an existing measure I am claiming has been introduced. Whether anything like it would stand up legally would also be contested.
But meanwhile, in our scene, the minister has to decide.
Go to court? Negotiate? Activate an alternative?
Tax payments will not patiently wait until all the lawyers have finished.
That is where the tension lies: dependence can put you under pressure before anyone has established who is legally in the right.
Switching means more than moving the plug
Back to reality.
The British government describes this problem in its own guidance as lock-in: moving to another technology or supplier becomes difficult, time-consuming and disproportionately expensive. Not just because of contracts, but because of how systems are built and a lack of knowledge inside the organisation.
That sounds familiar.
An organisation first buys a useful program. Then it connects the accounts, staff planning and customer service. Eventually, the employees who still remember how the old environment worked leave.
After ten years, somebody says: “We should look at an alternative.”
It turns out the alternative also needs alternatives for twenty-seven connections.
A supplier does not have to be a villain for that dependence to develop. Good products, convenience and time savings can lock organisations in too.
And outsourcing can make sense. A hospital does not have to become a software company. A university does not have to build every digital tool itself.
But a hospital must still be able to treat patients when a dispute with a supplier arises.
A board that outsources everything except responsibility must keep enough knowledge to carry that responsibility.
A European flag is not an emergency exit
I would like Europe to develop strong technology companies of its own. That creates choice, knowledge and room to negotiate.
But a European supplier can just as easily trap a customer in an awkward contract.
A server in Europe tells us where the equipment is. It does not yet tell us who controls the service, what dependencies lie behind it or how easily we can leave.
Open-source software is no magic cure either. Available source code does not mean someone will automatically turn up on Monday to handle maintenance and security.
Independence takes people who know what they are doing.
They are harder to order than a new subscription.
There is another way
Fortunately, we do not have to start from scratch.
In December 2025, the German state of Schleswig-Holstein reported that almost eighty per cent of workstations outside the tax administration were using LibreOffice. Specialist applications made switching more complicated on other workstations. That exception is instructive: change is possible, but it takes preparation and solutions suited to the situation.
So there is no need to throw all the computers out of the window tomorrow.
That would mainly help the supplier of new computers.
But we can ask a few simple questions before every major digital purchase.
Can we get our data out in a usable form? Can another party work with it? How long will that take? What will it cost? And have we actually tried it?
A contract with an exit clause is reassuring.
An exit that actually opens is more reassuring.
The British guidance therefore also describes testing important components with another provider and keeping track of the time and cost of leaving.
For hospitals, governments, businesses and universities, that seems a sensible habit to me: practise switching before a dispute, price rise or political crisis makes it necessary.
Not everything needs a duplicate. Not every system has to be instantly replaceable. But the most important dependencies must be understood, with a workable plan alongside them.
European cooperation can help. Developing alternatives together, sharing knowledge and requiring transferable data offers more possibilities than making every institution reinvent the wheel.
Freedom also means being able to leave
I want to keep using excellent technology, wherever it comes from.
But I want our governments and institutions to be able to choose who they work with. And to retain a choice after signing.
Someone who can genuinely leave negotiates differently.
A new invoice does not immediately force them to ask which budget item must be cut.
For me, digital independence therefore begins with a very ordinary question, long before the signature:
“Wonderful system. Where is the exit?”
And if the answer takes three years, perhaps we should wait a little before handing over the keys.
De sleutels liggen bij de leverancier
Vroeger kreeg je bij de aankoop van een gebouw de sleutels.
Tegenwoordig krijg je een gebruikersnaam, een maandelijkse factuur en een bericht dat de voorwaarden zijn gewijzigd.
Je mag nog steeds naar binnen.
Voorlopig.
Ik ben al tientallen jaren enthousiast over computers en internet. Technologie heeft mijn leven gemakkelijker, interessanter en internationaler gemaakt. Ik zou er voor geen goud van af willen.
Maar juist daarom wil ik weten wie de sleutels heeft.
De afhankelijkheid staat inmiddels in het rapport
De Rijksbrede Risicoanalyse 2026, gepubliceerd op 16 oktober, waarschuwt dat economische, technologische en politieke afhankelijkheden als drukmiddel kunnen worden ingezet. Het Analistennetwerk Nationale Veiligheid adviseert risicovolle afhankelijkheden af te bouwen. In de analyse staat zelfs een afzonderlijk scenario over de duistere kanten van Big Tech. Een scenario is geen voorspelling, maar een manier om kwetsbaarheden zichtbaar te maken.
Dat klinkt als iets voor ministers, generaals en mensen die tijdens vergaderingen het woord weerbaarheid gebruiken.
Maar het gaat ook over het ziekenhuis waar uw dossier staat. Het bedrijf dat uw salaris betaalt. De universiteit die onderzoeksgegevens bewaart. De gemeente waar u een vergunning aanvraagt.
Die organisaties kunnen juridisch eigenaar van hun gegevens zijn, maar voor het dagelijks gebruik sterk afhankelijk zijn van een ander.
Het huis is van u.
Maar de voordeur herkent alleen de sleutel van de leverancier.
Een klein uitstapje naar een fictieve toekomst
Stel u het volgende voor. Dit is een verzonnen scène.
Op maandagochtend krijgt de minister van Financiën van een Europees land een bericht van het bedrijf dat de digitale belastingverwerking verzorgt.
Alles werkt uitstekend.
De aangiften komen binnen. De betalingen worden verwerkt. De dashboards kleuren geruststellend groen.
Alleen het contract loopt vrijdag af.
De nieuwe voorwaarden bevatten een toeslag op iedere verwerkte belastingbetaling.
De minister belt zijn hoogste ambtenaar.
“Kunnen we naar een andere leverancier?”
“Natuurlijk, minister.”
“Mooi. Wanneer?”
“Als alles meezit, over drie jaar.”
Het bedrijf bepaalt de belastingtarieven niet. Daar gaat het parlement nog steeds over. Maar zonder zijn systemen kan de overheid de inning niet zomaar voortzetten.
De leverancier heeft geen verkiezing gewonnen.
Wel de aanbesteding.
En daarna is het systeem zo diep in de organisatie gegroeid dat de uitgang achter de kasten is verdwenen.
We maken het gedachte-experiment nog iets ongemakkelijker. Stel dat een Amerikaanse regering onder Trump van zo’n leverancier een afdracht van twee procent verlangt over bepaalde buitenlandse betalingen die het bedrijf verwerkt.
Voor alle duidelijkheid: die eis is hier fictie, geen nieuwsbericht en geen bestaande maatregel die ik hiermee beweer. Of zoiets juridisch standhoudt, zou bovendien onderwerp van strijd zijn.
Maar in onze scène moet de minister ondertussen wel beslissen.
Procederen? Onderhandelen? Een alternatief activeren?
De belastingbetalingen wachten niet rustig tot alle advocaten klaar zijn.
Daar zit de spanning: wie afhankelijk is, kan al onder druk komen te staan voordat duidelijk is wie juridisch gelijk heeft.
Overstappen is meer dan de stekker verplaatsen
Terug naar de werkelijkheid.
De Britse overheid beschrijft dit probleem in haar eigen richtlijnen als lock-in: overstappen naar een andere technologie of leverancier wordt moeilijk, tijdrovend en buitensporig duur. Niet alleen door contracten, maar ook door de manier waarop systemen zijn gebouwd en door ontbrekende kennis binnen de organisatie.
Dat is herkenbaar.
Eerst koopt een organisatie een handig programma. Daarna worden de administratie, personeelsplanning en klantenservice eraan gekoppeld. Vervolgens vertrekken de medewerkers die nog weten hoe de oude omgeving werkte.
Na tien jaar zegt iemand: “We moeten eens naar een alternatief kijken.”
Dan blijkt dat het alternatief ook een alternatief nodig heeft voor zevenentwintig koppelingen.
De leverancier hoeft geen schurk te zijn om zo’n afhankelijkheid te laten ontstaan. Goede producten, gemak en tijdwinst kunnen organisaties óók vastzetten.
En uitbesteden kan verstandig zijn. Een ziekenhuis hoeft geen softwarebedrijf te worden. Een universiteit hoeft niet ieder digitaal hulpmiddel zelf te bouwen.
Maar een ziekenhuis moet wel kunnen behandelen wanneer er een conflict met een leverancier ontstaat.
Een bestuur dat alles uitbesteedt, behalve de verantwoordelijkheid, moet genoeg kennis behouden om die verantwoordelijkheid te dragen.
Een Europese vlag is nog geen nooduitgang
Mijn voorkeur is dat Europa sterke eigen technologiebedrijven ontwikkelt. Dat geeft keuze, kennis en onderhandelingsruimte.
Maar een Europese leverancier kan een klant net zo goed vastzetten in een onhandig contract.
Een server in Europa vertelt waar de apparatuur staat. Daarmee weten we nog niet wie de dienstverlening beheerst, welke afhankelijkheden erachter zitten en hoe gemakkelijk we kunnen vertrekken.
Ook open software is geen tovermiddel. Dat de programmacode beschikbaar is, betekent niet dat er maandag vanzelf iemand klaarstaat om onderhoud en beveiliging te verzorgen.
Onafhankelijkheid vraagt mensen die weten wat ze doen.
Die zijn minder gemakkelijk te bestellen dan een nieuw abonnement.
Het kan wél anders
Gelukkig hoeven we niet bij nul te beginnen.
De Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein meldde in december 2025 dat bijna tachtig procent van de werkplekken, buiten de belastingdienst, met LibreOffice werkte. Specialistische toepassingen maakten de overstap op andere werkplekken ingewikkelder. Juist die uitzondering is leerzaam: veranderen kan, maar vergt voorbereiding en maatwerk.
We hoeven dus niet morgen alle computers uit het raam te gooien.
Dat zou vooral de leverancier van nieuwe computers helpen.
We kunnen wel bij iedere grote digitale aankoop een paar eenvoudige vragen stellen.
Kunnen onze gegevens eruit, in een bruikbare vorm? Kan een andere partij ermee verder? Hoe lang duurt dat? Wat kost het? En hebben we het werkelijk geprobeerd?
Een contract met een uitgangsclausule is prettig.
Een uitgang die daadwerkelijk opengaat, is prettiger.
De Britse richtlijnen noemen daarom ook het testen van belangrijke onderdelen bij een andere aanbieder en het bijhouden van de tijd en kosten van vertrek.
Voor ziekenhuizen, overheden, bedrijven en universiteiten zou ik dat een verstandige gewoonte vinden: oefen een overstap voordat een conflict, prijsverhoging of politieke crisis hem noodzakelijk maakt.
Niet alles hoeft dubbel. Niet ieder systeem hoeft onmiddellijk vervangbaar te zijn. Maar de belangrijkste afhankelijkheden moeten bekend zijn, met een uitvoerbaar plan ernaast.
Europese samenwerking kan daarbij helpen. Samen alternatieven ontwikkelen, kennis delen en eisen stellen aan overdraagbare gegevens geeft meer mogelijkheden dan wanneer iedere instelling opnieuw het wiel moet uitvinden.
Vrijheid is ook kunnen vertrekken
Ik wil uitstekende technologie blijven gebruiken, waar die ook vandaan komt.
Maar ik wil dat onze overheden en instellingen kunnen kiezen met wie ze werken. En dat ze ook na ondertekening iets te kiezen houden.
Wie werkelijk kan vertrekken, onderhandelt anders.
Die hoeft bij een nieuwe factuur niet meteen te vragen welke begrotingspost er geschrapt kan worden.
Voor mij begint digitale zelfstandigheid daarom met een heel gewone vraag, lang voordat de handtekening wordt gezet:
“Prachtig systeem. Waar is de uitgang?”
En als het antwoord drie jaar duurt, moeten we misschien nog even wachten met de sleuteloverdracht.