Automatic translation of the English text. Humour and nuance may change. Choose English to restore the original.
Loading language selector…
Cut the Rule. Then the Chair.
The Dutch government wants to manage with fewer civil servants.
My first thought: excellent, provided there is less work too.
My second thought: who will abolish the forms we need to demonstrate that there are fewer forms?
On 26 October, the government announced plans for an estimated reduction of 25,000 full-time-equivalent posts in the civil service towards 2035. The police and defence are among the exceptions. The eventual saving should reach 3.5 billion euros a year. Exactly which tasks will disappear or be performed differently still needs further elaboration.
For me, that is where it becomes interesting.
You can make a workforce smaller on paper.
A problem only disappears when someone solves it.
How many civil servants is too many?
At the end of 2025, the central civil service counted 160,016 full-time-equivalent posts, or FTEs. Divided by the roughly 18.13 million inhabitants at the beginning of 2026, that works out at approximately 8,825 FTE posts per million residents. One for about every 113 people.
That does not mean 8,825 individuals all working the same hours. An FTE is a measurement unit. Nor is the central civil service the entire Dutch government sector.
Anyone bringing in foreign figures must first check who is included. Municipal employees? Military personnel? Teachers? Hospitals?
Otherwise, we are comparing the staff at a hotel reception desk with everyone employed by an entire hotel chain.
That produces impressive conclusions.
Especially wrong ones.
The broader OECD definition of government employment across all levels of government provides a more useful, though still imperfect, picture. An indicative calculation using 2023 employment figures from the OECD’s 2025 edition and rounded Eurostat population figures at the beginning of that year gives approximately 60,000 government employees per million residents in Italy, 63,000 in Germany, 71,000 in the Netherlands, 80,000 in Belgium, 93,000 in France and 148,000 in Denmark.
These are people, not FTE posts or exclusively officials in The Hague. Education and healthcare are also organised differently between countries. The figures are rounded and subject to revision.
The Netherlands is therefore not an exceptionally large outlier in this selection.
But fewer people on the payroll does not prove that a government is cheaper or better. If the same employee returns on Monday as a more expensive external adviser, the main change is to the business card.
The dog is home. Its file is still boarding.
As an entrepreneur and former hotelier, I understand the need for rules.
I want a fire exit to open. Food to be safe. Employees to be treated properly.
But I also want to know what problem an obligation solves.
Take an example the government itself described in April. Boarding kennels must keep vaccination records for two years, even after the animal has left. The government announced plans to remove that retention requirement while maintaining checks on arrival and during the stay.
The dog is already back on its own sofa.
Its paperwork is still boarding for another two years.
That is precisely the distinction that interests me: retain the useful check and investigate whether the administrative tail genuinely adds anything.
The same applies to commissioning another asbestos inventory report when circumstances have not changed. The government also identified that as an opportunity for simplification.
Handling asbestos safely is essential.
Repeatedly describing an unchanged situation deserves a better explanation than: that is how we have always done it.
These are announced changes. Until rules have actually been amended, the applicable obligations remain in force.
Whose name is on the licence?
For hospitality businesses, there is an even sharper example.
Day-to-day managers must be added to the alcohol licence. In early 2026, the Dutch Advisory Board on Regulatory Burden concluded that the problem this requirement should solve, and its effectiveness, had not been adequately substantiated.
Its advice: demonstrate the need and benefits. If that cannot be done, abolish the requirement. Estimated reduction in administrative burden: approximately 3.2 million euros a year.
That seems a healthy order of events.
The business owner should not have to explain endlessly why a form may disappear.
The government should be able to explain why it is necessary.
And that certainly does not make responsible alcohol service any less important.
Paper grows across borders too
On 1 January 2025, Germany abolished the separate hotel registration form for German guests.
As a hotelier, that appeals to me. Sometimes a form does not need to be completed faster, redesigned more attractively or read aloud by AI.
Sometimes it does not need to exist any more.
The special registration obligation remained for foreign guests. Other rules, such as tourist-tax requirements, may still necessitate collecting information. One abolished form does not mean reception can throw away all its administration.
In England and Wales, an official licensing taskforce recommended clearing outdated conditions from existing hospitality licences. The government agreed to explore that, alongside proposals concerning longer pavement-licence terms.
That seems more sensible than repeatedly putting every business through the same procedure when nothing material has changed.
Clear access for wheelchair users remains necessary.
A licence mainly confirming that the chairs were there last year too deserves examination.
Belgium, meanwhile, has the Only Once principle: information the government can already lawfully consult should not repeatedly be requested from citizens and businesses. Strict access conditions and personal-data protection still apply.
A government must not acquire unlimited access to our lives simply because it dislikes a form.
But citizens should not have to act as postmen between two government computers either.
Politicians order. The people delivering get the washing-up.
Civil servants do not invent all their own work.
Politicians want a scheme. Then an exception. Then an exception for people excluded by the first exception.
And afterwards, of course, someone must check whether everyone qualified for the correct exception.
Over two years, the Netherlands Court of Audit examined 269 implementation assessments. In 38 per cent, there was no clear statement, or no statement at all, about the staffing consequences of new regulations.
That is remarkable.
We order the work and only afterwards ask how many people are in the kitchen.
When things get busy, we employ fewer cooks.
That does not simplify the menu.
AI can help. Leaving things out can too.
I am enthusiastic about technology. AI can assist with searching files, making letters understandable and identifying duplicate information requests.
But an unnecessary obligation does not become useful because a computer performs it faster.
Before investing millions in a clever system that transfers Form A into Form B, we should ask whether Form B is necessary.
And when decisions concern rights, benefits or permits, people must be able to get mistakes corrected and reach someone who takes responsibility.
A chatbot that tells you at lightning speed that it cannot help is not yet better public service.
Less work first. Fewer chairs afterwards.
So I am not against a smaller government.
I am against reducing staffing in an equally complicated system, leaving citizens and businesses to pick up the missing work themselves.
My proposals are straightforward:
🔹 Make rules demonstrate their value. What problem do they solve? What does the check achieve? Could it be done with less paperwork?
🔹 Eliminate duplicate requests. Use existing information where lawful and secure. Give citizens access and ways to correct errors.
🔹 Simplify before reducing staff. First test whether the process can provide the same protection and service with less work.
🔹 Count the whole bill. Include external contractors, IT costs, waiting times and additional administration imposed on citizens and businesses.
🔹 Measure outcomes rather than numbers. A hundred abolished minor requirements do not automatically outweigh one new complicated obligation.
🔹 Give delivery staff and users a say. The person behind the counter and the business owner completing the form often spot the blockage before the committee writing a report about it.
A fire-safety rule can save lives.
An unnecessary form can, at most, keep a ring binder alive.
A smaller government is welcome. A government creating less unnecessary work is even better.
Cut the rule. Then the chair.
Schrap de regel. Dan pas de stoel.
De Nederlandse overheid wil met minder ambtenaren verder.
Mijn eerste gedachte: uitstekend, als het werk ook minder wordt.
Mijn tweede gedachte: wie gaat eigenlijk de formulieren afschaffen waarmee we moeten aantonen dat er minder formulieren zijn?
Op 26 oktober kondigde het kabinet aan dat de rijksdienst richting 2035 naar schatting 25.000 voltijdsbanen minder moet tellen. Onder meer politie en defensie zijn uitgezonderd. De besparing moet uiteindelijk oplopen tot 3,5 miljard euro per jaar. Welke taken precies verdwijnen of anders worden uitgevoerd, moet nog verder worden uitgewerkt.
Daar begint voor mij het interessante gedeelte.
Een personeelsbestand kunt u op papier kleiner maken.
Een probleem verdwijnt pas als iemand het oplost.
Hoeveel ambtenaren is te veel?
Eind 2025 telde de rijksdienst 160.016 voltijdsbanen, oftewel fte. Gedeeld door de ongeveer 18,13 miljoen inwoners aan het begin van 2026 komt dat neer op circa 8.825 voltijdsbanen per miljoen inwoners. Eén per ongeveer 113 inwoners.
Dat zijn geen 8.825 mensen die allemaal hetzelfde aantal uren werken. Een fte is een rekeneenheid. En de rijksdienst is niet de hele Nederlandse overheid.
Wie buitenlandse cijfers erbij haalt, moet dus eerst kijken wie er in de telling zit. Gemeenten? Militairen? Leraren? Ziekenhuizen?
Anders vergelijken we het personeel van een hotelreceptie met alle medewerkers van een complete hotelketen.
Dat geeft indrukwekkende conclusies.
Vooral verkeerde.
Met de bredere OESO-definitie van overheidswerkgelegenheid op alle bestuursniveaus ontstaat een bruikbaarder, maar nog steeds onvolmaakt beeld. Een indicatieve berekening met werkgelegenheidscijfers over 2023 uit de OESO-editie 2025 en afgeronde Eurostat-bevolkingscijfers aan het begin van dat jaar geeft per miljoen inwoners ongeveer 60.000 overheidswerknemers in Italië, 63.000 in Duitsland, 71.000 in Nederland, 80.000 in België, 93.000 in Frankrijk en 148.000 in Denemarken.
Dit zijn personen, geen voltijdsbanen en geen uitsluitend Haagse ambtenaren. Onderwijs en zorg zijn bovendien per land anders georganiseerd. De cijfers zijn afgerond en kunnen worden herzien.
Nederland is in deze selectie dus geen uitzonderlijk grote uitschieter.
Maar minder mensen op de loonlijst bewijst ook niet dat een overheid goedkoper of beter werkt. Als dezelfde medewerker maandag terugkomt als duurdere externe adviseur, is vooral zijn visitekaartje veranderd.
De hond is thuis. Het dossier logeert nog.
Als ondernemer en voormalig hotelier heb ik begrip voor regels.
Ik wil dat een branduitgang open kan. Dat eten veilig is. Dat een werknemer behoorlijk wordt behandeld.
Maar ik wil ook weten welk probleem een verplichting oplost.
Neem een voorbeeld dat het kabinet zelf in april beschreef. Dierenpensions moeten vaccinatiebewijzen twee jaar bewaren, ook nadat het dier vertrokken is. De overheid kondigde aan die bewaarplicht te willen verwijderen, terwijl de controle bij aankomst en tijdens het verblijf blijft bestaan.
De hond ligt inmiddels alweer op zijn eigen bank.
Zijn papierwerk logeert nog twee jaar.
Dat is precies het onderscheid dat mij interesseert: behoud de nuttige controle en onderzoek of het administratieve staartje werkelijk iets toevoegt.
Hetzelfde geldt voor het opnieuw laten maken van een asbestinventarisatierapport wanneer de omstandigheden onveranderd zijn. Ook dat noemde het kabinet als vereenvoudiging.
Veilig omgaan met asbest is noodzakelijk.
Een ongewijzigde situatie telkens opnieuw laten beschrijven verdient een betere uitleg dan: zo doen we dat nu eenmaal.
Het gaat hier om aangekondigde veranderingen. Tot regels daadwerkelijk zijn aangepast, blijven de geldende verplichtingen gelden.
Wie staat er op de vergunning?
Voor horecaondernemers is er een nog scherper voorbeeld.
Dagleidinggevenden moeten worden bijgeschreven op de alcoholvergunning. Het Adviescollege toetsing regeldruk stelde begin 2026 vast dat onvoldoende is onderbouwd welk probleem die verplichting moet oplossen en hoe effectief zij is.
Het advies: toon nut en noodzaak aan. Lukt dat niet, schrap de verplichting. Geschatte lastenvermindering: circa 3,2 miljoen euro per jaar.
Dat vind ik een gezonde volgorde.
Niet de ondernemer moet eindeloos bewijzen waarom een formulier weg mag.
De overheid moet kunnen uitleggen waarom het formulier nodig is.
En dat betekent uiteraard niet dat verantwoord alcohol schenken ineens onbelangrijk wordt.
Ook over de grens groeit papier
Duitsland schafte op 1 januari 2025 het afzonderlijke hotelmeldformulier voor Duitse gasten af.
Als hotelier spreekt mij dat aan. Soms hoeft een formulier niet sneller te worden ingevuld, mooier te worden ontworpen of met AI te worden voorgelezen.
Soms hoeft het niet meer te bestaan.
Voor buitenlandse gasten bleef de bijzondere meldplicht bestaan. Ook andere regels, bijvoorbeeld rond toeristenbelasting, kunnen nog gegevens noodzakelijk maken. Eén verdwenen formulier betekent dus niet dat de receptie alle administratie kan weggooien.
In Engeland en Wales adviseerde een officiële vergunningentaskforce om achterhaalde voorwaarden in bestaande horecavergunningen op te schonen. De regering nam het onderzoeken daarvan over, naast voorstellen rond langere looptijden van terrasvergunningen.
Dat vind ik verstandiger dan iedere ondernemer steeds opnieuw door dezelfde procedure sturen wanneer er niets wezenlijks veranderd is.
Een vrije doorgang voor rolstoelen blijft nodig.
Een vergunning die vooral bevestigt dat de stoelen er vorig jaar ook al stonden, verdient onderzoek.
België kent ondertussen het Only Once-principe: gegevens die de overheid al rechtmatig kan raadplegen, moeten niet steeds opnieuw bij burgers en bedrijven worden opgevraagd. Wel met strikte toegangsvoorwaarden en bescherming van persoonsgegevens.
Een overheid mag geen onbeperkt inkijkrecht krijgen omdat ze geen zin heeft in een formulier.
Maar de burger hoeft ook geen postbode te zijn tussen twee overheidscomputers.
De politiek bestelt. De uitvoering mag afwassen.
Ambtenaren verzinnen niet al het werk zelf.
Politici willen een regeling. Daarna een uitzondering. Vervolgens een uitzondering voor de mensen die door de eerste uitzondering buiten de regeling vallen.
En natuurlijk moet achteraf gecontroleerd worden of iedereen onder de juiste uitzondering viel.
De Algemene Rekenkamer onderzocht in twee jaar 269 uitvoeringstoetsen. In 38 procent stond geen of geen duidelijke uitspraak over de personele gevolgen van nieuwe regelgeving.
Dat is opmerkelijk.
We bestellen het werk en vragen daarna hoeveel mensen er eigenlijk in de keuken staan.
Als het druk wordt, zetten we minder koks in.
Daarmee wordt de menukaart niet eenvoudiger.
AI kan helpen. Weglaten ook.
Ik ben enthousiast over technologie. AI kan ondersteunen bij het zoeken in dossiers, het begrijpelijk maken van brieven en het herkennen van dubbele informatieverzoeken.
Maar een overbodige verplichting wordt niet nuttig doordat een computer haar sneller uitvoert.
Voordat we miljoenen investeren in een slim systeem dat formulier A naar formulier B overzet, moeten we vragen of formulier B wel nodig is.
En bij besluiten over rechten, uitkeringen of vergunningen moeten mensen fouten kunnen laten herstellen en iemand kunnen bereiken die verantwoordelijkheid draagt.
Een chatbot die razendsnel zegt dat hij u niet kan helpen, is nog geen betere dienstverlening.
Eerst minder werk. Dan minder stoelen.
Ik ben dus niet tegen een kleinere overheid.
Ik ben tegen een kleinere bezetting van een onverminderd ingewikkeld systeem, waarna burgers en bedrijven het ontbrekende werk zelf mogen opknappen.
Mijn voorstellen zijn eenvoudig:
🔹 Laat regels hun nut bewijzen. Welk probleem lossen ze op? Wat levert de controle op? Kan het met minder papierwerk?
🔹 Schrap dubbele uitvragen. Gebruik bestaande gegevens waar dat rechtmatig en veilig kan. Geef burgers inzage en mogelijkheden om fouten te corrigeren.
🔹 Vereenvoudig voordat personeel verdwijnt. Test eerst of het proces met minder werk dezelfde bescherming en dienstverlening biedt.
🔹 Tel de hele rekening. Neem externe inhuur, ICT-kosten, wachttijden en extra administratie voor burgers en ondernemers mee.
🔹 Meet resultaat in plaats van aantallen. Honderd verdwenen kleinigheden wegen niet vanzelf op tegen één nieuwe ingewikkelde verplichting.
🔹 Laat uitvoerders en gebruikers meebeslissen. De medewerker aan het loket en de ondernemer met het formulier zien vaak eerder waar het vastloopt dan de commissie die er een rapport over schrijft.
Een brandveiligheidsregel kan mensen redden.
Een onnodig formulier kan hooguit een ordner in leven houden.
Een kleinere overheid is mooi. Een overheid die minder onnodig werk veroorzaakt, is nog mooier.
Schrap de regel. Dan pas de stoel.