Thursday 29 October 2026 · Column 38 · By Ad Latjes

AI Saves Time. Who Gets That Time?

A small business owner buys an artificial intelligence subscription.

The promise is wonderful. Less administration. Faster quotations. Better planning. More time.

On Monday morning, he announces the arrival of the future.

By Wednesday, his employees are filling in a spreadsheet to explain how much time the new system has saved them.

By Friday, someone suggests buying another AI subscription to complete the spreadsheet.

Perhaps we should pause before ordering the third one.

Because the interesting question is not simply whether AI can save time.

It is who gets that time—and what we do with it.

Imagine a small business with a handful of employees. It could be a hotel, a workshop, a travel agency, a shop or a plumbing company.

Someone knows the customers by name. Someone remembers why a particular supplier should never be trusted with an urgent delivery. Someone can hear a strange noise and say, “That will become expensive if we leave it until Monday.”

These people carry years of experience in their heads.

Yet we often ask them to spend their afternoons copying information from an email into a form, from the form into a spreadsheet, and from the spreadsheet into another system that apparently has never been introduced to the first two.

Then we wonder why they look tired.

Before asking whether AI can replace these employees, perhaps we should ask why we have been using experienced human beings as expensive copying machines.

So, where should a small business begin?

  • Ask your employees. Which repetitive tasks take time away from work that needs their talent? Their answers may be more useful than an afternoon of presentations about digital transformation.

  • Start with one task. Try drafting routine replies, preparing quotations or organising notes. Check whether it saves time after corrections. A quotation written in seconds is less impressive if it accidentally gives away the kitchen.

  • Give people time to learn. Let employees experiment during working hours and help choose useful applications. Learning the company’s new system should not become another unpaid hobby between dinner and bedtime.

  • Keep a person responsible. Check prices, promises and important customer messages. Put confidential information only into tools the business has checked and approved for that purpose.

  • Expand what works. Apply successful ideas elsewhere: replies in other languages, searchable instructions, appointment planning or maintenance checklists. Check the results before making each application part of the daily routine.

  • Share the benefit. Use some saved time for training, better service and a more manageable workload. Discuss how roles may change and help valuable employees develop new skills.

  • Keep your independence. Retain copies of important documents and procedures. Know how to export your information and what to do if a technology supplier raises its prices or disappears.

There is no prize for putting AI everywhere.

Sometimes a clearly labelled shelf is still the most intelligent solution.

And the person who has handled difficult customers for twenty years probably knows more about a useful reply than the person selling you a dashboard with seventeen moving graphs.

Listen to that experience.

A receptionist might want help answering recurring questions about parking, breakfast and check-in. A builder might want to finish quotations before dinner. A shopkeeper might welcome help writing product descriptions before she falls asleep over the keyboard.

Those are useful starting points because they solve problems people actually recognise.

But once the system works, another decision arrives.

What happens to the saved time?

Suppose an employee gains several hours a week.

You could immediately fill every minute with additional work.

You could also use some of those hours to call customers back properly. Train a colleague. Improve a service. Finish the task that has been postponed since the printer was considered modern technology.

An experienced worker might help develop a new service or teach others the judgement that no instruction manual quite captures.

A business with more capacity may be able to grow without exhausting everyone already working there. Better service may give customers a reason to return. Less frustration may give good employees a reason to stay.

None of this happens automatically. The owner has to decide that saved time should produce something better than a larger pile of assignments.

Now look fifty years ahead.

I cannot tell you which AI systems a small business will use in two thousand and seventy-six.

I would be suspicious of anyone who can.

Some businesses are still trying to find the password chosen by the employee who left last spring.

But we can build a sensible path towards that future.

Keep learning. Test improvements. Watch costs. Protect customer trust. Train people before their skills become outdated. Put some savings into a reserve, because even a clever business will have difficult years.

AI cannot guarantee survival. It can, when used well, give a small company more room to adapt.

And if every competitor eventually has access to similar technology, customers will still need a reason to choose you.

Perhaps you listen carefully.

Perhaps you keep your promises.

Perhaps, when something goes wrong, a person takes responsibility instead of inviting the customer to restart the conversation.

Those qualities deserve a future too.

I have a suggestion for the next staff T-shirt:

I HAVE TALENT. AI HELPS ME SHINE.

It might make a customer smile.

It might also remind the owner what the technology was supposed to achieve.

A small business preparing for two thousand and seventy-six can start with a very human ambition today:

Give good people better tools—and enough time to show what they can do.

Lees deze column in het Nederlands / Dutch original ↓
Donderdag 29 oktober 2026 · Column 38 · Door Ad Latjes

AI bespaart tijd. Wie krijgt die tijd?

Een kleine ondernemer neemt een abonnement op kunstmatige intelligentie.

De belofte is prachtig. Minder administratie. Sneller offertes maken. Beter plannen. Meer tijd.

Op maandagochtend kondigt hij de komst van de toekomst aan.

Op woensdag vullen zijn medewerkers een spreadsheet in om uit te leggen hoeveel tijd het nieuwe systeem hun heeft bespaard.

Op vrijdag stelt iemand voor nog een AI-abonnement te nemen om die spreadsheet in te vullen.

Misschien moeten we even pauzeren voordat we het derde bestellen.

Want de interessante vraag is niet alleen of AI tijd kan besparen.

Het gaat erom wie die tijd krijgt—en wat we ermee doen.

Stel je een klein bedrijf voor met een handvol medewerkers. Een hotel, een werkplaats, een reisbureau, een winkel of een loodgietersbedrijf.

Iemand kent de klanten bij naam. Iemand weet waarom je een bepaalde leverancier nooit een spoedbestelling moet toevertrouwen. Iemand hoort een vreemd geluid en zegt: “Dat wordt duur als we ermee wachten tot maandag.”

Deze mensen dragen jaren ervaring met zich mee.

Toch laten we hen vaak middagenlang informatie overtypen van een e-mail naar een formulier, van dat formulier naar een spreadsheet en van die spreadsheet naar een ander systeem dat blijkbaar nog nooit aan de eerste twee is voorgesteld.

Vervolgens vragen we ons af waarom ze moe kijken.

Voordat we vragen of AI deze medewerkers kan vervangen, moeten we ons misschien afvragen waarom we ervaren mensen als dure kopieermachines gebruiken.

Waar kan een klein bedrijf beginnen?

  • Vraag het je medewerkers. Welke terugkerende klusjes houden hen af van werk waarvoor hun talent nodig is? Hun antwoorden kunnen nuttiger zijn dan een middag presentaties over digitale transformatie.

  • Begin met één taak. Probeer standaardantwoorden op te stellen, offertes voor te bereiden of notities te ordenen. Kijk of het na de correcties nog tijd bespaart. Een offerte die in seconden klaar is, maakt minder indruk als je er per ongeluk de keuken bij cadeau geeft.

  • Geef mensen tijd om te leren. Laat medewerkers onder werktijd experimenteren en meebeslissen over nuttige toepassingen. Het nieuwe bedrijfssysteem leren gebruiken hoort geen onbetaalde hobby tussen avondeten en bedtijd te worden.

  • Houd iemand verantwoordelijk. Controleer prijzen, beloften en belangrijke klantberichten. Gebruik vertrouwelijke informatie alleen in hulpmiddelen die het bedrijf daarvoor heeft gecontroleerd en goedgekeurd.

  • Breid uit wat werkt. Pas geslaagde ideeën ook elders toe: antwoorden in andere talen, doorzoekbare instructies, afspraken plannen of onderhoudslijsten maken. Controleer de resultaten voordat een toepassing tot de dagelijkse routine gaat behoren.

  • Deel het voordeel. Gebruik een deel van de bespaarde tijd voor opleiding, betere service en een beter beheersbare werkdruk. Bespreek hoe functies kunnen veranderen en help waardevolle medewerkers nieuwe vaardigheden te ontwikkelen.

  • Bewaar je onafhankelijkheid. Houd eigen kopieën van belangrijke documenten en werkwijzen. Weet hoe je informatie kunt exporteren en wat je doet als een technologieleverancier zijn prijzen verhoogt of verdwijnt.

Je krijgt geen prijs omdat je overal AI tussen stopt.

Soms is een duidelijk gelabelde plank nog altijd de intelligentste oplossing.

En degene die al twintig jaar lastige klanten helpt, weet waarschijnlijk meer over een bruikbaar antwoord dan degene die je een dashboard met zeventien bewegende grafieken verkoopt.

Luister naar die ervaring.

Een receptionist wil misschien hulp bij terugkerende vragen over parkeren, ontbijt en inchecken. Een aannemer wil zijn offertes graag voor het avondeten af hebben. Een winkelier kan hulp gebruiken bij productbeschrijvingen voordat ze boven het toetsenbord in slaap valt.

Dat zijn nuttige beginpunten, omdat ze problemen oplossen die mensen herkennen.

Maar zodra het systeem werkt, volgt een nieuwe beslissing.

Wat gebeurt er met de bespaarde tijd?

Stel dat een medewerker iedere week enkele uren overhoudt.

Je kunt iedere minuut meteen vullen met extra werk.

Je kunt ook een deel van die uren gebruiken om klanten rustig terug te bellen. Een collega op te leiden. Een dienst te verbeteren. Die klus af te maken die al wordt uitgesteld sinds de printer nog als moderne technologie gold.

Een ervaren medewerker kan helpen een nieuwe dienst te ontwikkelen of anderen het beoordelingsvermogen bijbrengen dat nooit helemaal in een handleiding past.

Een bedrijf met meer ruimte kan misschien groeien zonder iedereen die er al werkt uit te putten. Betere service kan klanten een reden geven om terug te komen. Minder frustratie kan goede medewerkers een reden geven om te blijven.

Dat gebeurt niet vanzelf. De ondernemer moet besluiten dat bespaarde tijd iets beters hoort op te leveren dan een grotere stapel opdrachten.

Kijk nu eens vijftig jaar vooruit.

Ik kan niet voorspellen welke AI-systemen een klein bedrijf in tweeduizendzesenzeventig zal gebruiken.

Iemand die dat wel kan, zou ik met enige argwaan bekijken.

Sommige bedrijven zoeken nog altijd naar het wachtwoord dat de medewerker heeft bedacht die afgelopen voorjaar vertrok.

Maar we kunnen wel een verstandige weg naar die toekomst uitstippelen.

Blijf leren. Test verbeteringen. Let op de kosten. Bescherm het vertrouwen van klanten. Leid mensen op voordat hun vaardigheden verouderen. Zet een deel van de besparingen opzij, want ook een slim bedrijf krijgt moeilijke jaren.

AI kan geen voortbestaan garanderen. Goed gebruikt kan het een klein bedrijf wel meer ruimte geven om zich aan te passen.

En als iedere concurrent uiteindelijk over vergelijkbare technologie beschikt, hebben klanten nog steeds een reden nodig om juist jou te kiezen.

Misschien luister je aandachtig.

Misschien houd je je aan je beloften.

Misschien neemt er, als iets misgaat, een mens verantwoordelijkheid in plaats van de klant uit te nodigen het gesprek opnieuw te beginnen.

Die eigenschappen verdienen ook een toekomst.

Ik heb een voorstel voor het volgende personeels-T-shirt:

I HAVE TALENT. AI HELPS ME SHINE.

Ofwel: ik heb talent. AI helpt me stralen.

Misschien moet een klant erom glimlachen.

Misschien herinnert het de ondernemer er ook aan waarvoor de technologie bedoeld was.

Een klein bedrijf dat zich voorbereidt op tweeduizendzesenzeventig kan vandaag beginnen met een heel menselijke ambitie:

Geef goede mensen betere hulpmiddelen—en genoeg tijd om te laten zien wat ze kunnen.