Automatic translation of the English text. Humour and nuance may change. Choose English to restore the original.
Loading language selector…
Borders Don’t Stop Water
A fictional story set in 2050, inspired by Ad Latjes’ video. The country, characters and events are invented. The climate risks and questions of relocation and reception are informed by research.
On the morning the news broke, Mayor Eva Vermeer was at the bakery.
‘We’ve become a minority,’ said the man ahead of her.
He held up his phone.
NEWCOMERS OUTNUMBER ORIGINAL RESIDENTS.
The baker slipped a loaf into a paper bag.
‘With seeds or without?’
It was one of the few questions that morning that still had a simple answer.
Over twenty years, many people had moved to the small coastal country where Eva lived. Families from affected neighbouring countries, but also people from its own coastline who had moved to higher ground.
The news channel had added them all together.
That made the headline simpler.
The country itself was more complicated.
Twenty years earlier, Eva had thought climate change was mainly about temperature.
A warmer summer. A higher sea wall. Perhaps grapes in the garden one day.
Then she discovered that climate change was also about a tenancy agreement.
About a school with no classroom left.
About a farmer who sold his business after three poor harvests. Not because his land had suddenly become a desert, but because the income disappeared while the repayments kept coming.
And about people who could still see their homes, but could no longer live there safely.
The water did not have to reach the roof to make a life untenable.
Sometimes salt in a drinking-water well was enough.
Here we need to step outside the future story for a moment.
In its Groundswell research, the World Bank estimated that, under a pessimistic scenario, up to 216 million people across six studied world regions could move within their own countries by 2050 because of slow-onset climate impacts.[1]
That is not a prediction of 216 million people at Europe’s external border.[1]
Nor is it an inevitable future total. The outcome depends heavily on emissions, development and adaptation. According to the same research, strong action could reduce the projected scale by as much as approximately eighty per cent.[1]
The expression ‘climate refugee’ also needs explaining. It is not a separate, generally recognised refugee status under international refugee law. Climate impacts and disasters can, however, interact with persecution, violence and other circumstances in which protection is needed. Most climate-related displacement also occurs within national borders.[2]
There is therefore no sound basis for claiming that climate migrants will soon become the majority in numerous countries.
But as a fictional stress test, the question is valuable: what happens when a society changes faster than its housing, services and government can keep up?
In Eva’s town, the conflict began at the swimming pool.
It closed.
A shortage of money, the council said.
‘But there’s money for the newcomers,’ a resident said at a council meeting.
Eva had prepared an answer about different budget allocations.
After three sentences, she saw the room losing interest.
People could not swim in a budget allocation.
They wanted to know why their services were getting worse.
They were entitled to ask.
For years, the town had welcomed people without adding enough housing and services. Meanwhile, existing problems had been left unresolved.
The result was a competition in which every group had to prove it had been forgotten the most.
There were plenty of competitors.
And no winner.
The turning point began with an announcement less spectacular than the government had hoped.
No new fence.
No historic summit with twenty-seven signatures and a group photograph.
An investment plan.
Councils would no longer receive funding only for a bed on arrival, but also for additional housing, water pipes, schools and healthcare.
The first new homes were allocated to a mix of local people seeking housing, people from the flooded coast and families from abroad.
The selection criteria were made public.
Nobody had to be delighted with every decision.
But everyone could at least see how it had been made.
‘So my daughter has a chance too?’ asked the man who had complained about the pool.
‘Yes,’ Eva said.
For the first time that evening, he listened to the rest of her answer.
The second decision concerned work.
Newcomers should not spend years in a waiting room while the town searched for workers in construction, care for older people and public transport.
Those permitted to work gained faster access to language lessons and support. Qualifications were assessed. Where additional training was needed, a course was provided.
A doctor did not automatically become a doctor simply by writing it on a form.
But neither did he have to wait three years for somebody to examine his documents.
At the same time, wages and working conditions were checked.
An employer who exploits newcomers as cheap labour is not organising integration.
He is organising conflict between workers.
Not everyone wanted to leave the places where life was getting harder.
That was often forgotten in heated debates.
Moving costs money. Leaving family behind hurts. And people who are poor, ill or dependent may be precisely those unable to leave. Alongside migration, the IPCC therefore describes the risk of people becoming trapped against their wishes in dangerous circumstances.[3]
That was why the cooperating countries also invested elsewhere: in water management, heat-resilient homes, agriculture and warning systems.
Not every village could be preserved.
Not every sea wall could be raised forever.
But between ‘everyone stays’ and ‘everyone must leave’, there was considerable room for sensible policy.
Where relocation became necessary, preparation began earlier. With residents, rather than merely about them.
A community is more than a collection of removal boxes.
A modest, real version of that idea already exists today.
Australia and Tuvalu have established a special mobility pathway allowing up to 280 Tuvaluans each year to live, work and study in Australia. It is not a solution for the world, but it shows how agreements can be made before an emergency exit is all that remains.[4]
In Eva’s fictional future, more such agreements followed.
Not a blank promise that every country could accommodate everyone without limit.
Instead, agreements about numbers, funding, rights, responsibilities and help for the places where people arrived.
And about protecting language and culture, both in receiving societies and among communities losing their home territory.
People did not automatically adjust to one another.
That took lessons. Conversations. Rules.
And occasionally somebody explaining why the neighbours preferred not to hear a power drill at eight on Sunday morning.
Civilisation remained, surprisingly often, a practical matter.
Five years later, the swimming pool reopened.
The plumber who had installed its equipment was born in the town.
The engineer who designed its water-saving system had grown up across the border.
The swimming instructor came from a coastal town that had since been partly abandoned.
The man from the bakery stood beside the shallow end.
His granddaughter was having a swimming lesson.
‘They say we’re still a minority,’ he told Eva.
‘According to which classification?’
He thought for a moment.
‘It didn’t say.’
The country still had problems. Homes were expensive. Political disputes continued. Some relocations had gone badly. Not everyone had found work.
But the authorities had stopped pretending that counting people was the same as creating solutions.
The threat is serious: scarcity, fear, walls, and a government that controls more and more while solving less and less.
That is one possible direction.
It is not a compulsory destination.
We can cut emissions. Help people remain safely where possible. Prepare relocation where necessary. And ensure that receiving neighbourhoods benefit too.
What can we do today?
🌍 Limit warming. Lower emissions help reduce future climate risks.
💧 Make staying safer. Invest in water management, heat-resilient homes and agriculture.
🏘️ Prepare relocation early. Make agreements with residents before an emergency overtakes them.
🏫 Invest in receiving neighbourhoods too. Provide housing, schools and healthcare for existing and new residents alike.
🛠️ Help people participate. Combine language lessons, access to work and qualification assessment with protection against exploitation.
🤝 Share responsibility. Make international agreements on reception, funding and rights.
That costs money and organisation.
Waiting unprepared costs those too.
Only then the bill arrives at the worst possible moment.
Borders don’t stop water. Good policy can help stop people drowning in it — or losing one another on dry land.
De grens houdt het water niet tegen
Een toekomstverhaal dat zich afspeelt in 2050, geïnspireerd op de video van Ad Latjes. Het land, de personages en de gebeurtenissen zijn fictief. De klimaatrisico’s en de vraagstukken rond verhuizing en opvang zijn gebaseerd op onderzoek.
Op de ochtend dat het nieuws bekend werd, stond burgemeester Eva Vermeer bij de bakker.
‘We zijn een minderheid geworden’, zei de man voor haar.
Hij hield zijn telefoon omhoog.
MEER NIEUWKOMERS DAN OORSPRONKELIJKE INWONERS.
De bakker schoof een brood in een papieren zak.
‘Met of zonder zaadjes?’
Het was een van de weinige vragen waarop die ochtend nog een eenvoudig antwoord bestond.
In de kleine kuststaat waarin Eva woonde, waren in twintig jaar veel mensen komen wonen. Gezinnen uit getroffen buurlanden, maar ook inwoners van de eigen kuststrook die naar hoger gelegen plaatsen waren verhuisd.
De nieuwszender had ze allemaal bij elkaar opgeteld.
Dat maakte de kop overzichtelijker.
Het land zelf was ingewikkelder.
Twintig jaar eerder had Eva gedacht dat klimaatverandering vooral over temperatuur ging.
Een warmere zomer. Een hogere dijk. Misschien ooit druiven in de tuin.
Daarna ontdekte ze dat klimaatverandering ook over een huurcontract ging.
Over een school die geen lokaal meer had.
Over een boer die na drie slechte oogsten zijn bedrijf verkocht. Niet omdat zijn land plotseling een woestijn was geworden, maar omdat de inkomsten verdwenen terwijl de aflossingen bleven komen.
En over mensen die hun huis nog konden zien, maar er niet meer veilig konden wonen.
Het water hoefde niet tot het dak te staan om een leven onhoudbaar te maken.
Soms was zout in een drinkwaterput voldoende.
Hier moeten we even uit het toekomstverhaal stappen.
De Wereldbank berekende in haar Groundswell-onderzoek dat onder een pessimistisch scenario tegen 2050 tot 216 miljoen mensen binnen hun eigen land zouden kunnen verhuizen door langzaam voortschrijdende klimaatproblemen, verspreid over zes onderzochte wereldregio’s.[1]
Dat is geen voorspelling van 216 miljoen mensen aan de Europese buitengrens.
Het is evenmin een vaststaand toekomstig aantal. De uitkomst hangt sterk af van uitstoot, ontwikkeling en aanpassing. Volgens hetzelfde onderzoek kon krachtig optreden de berekende omvang met maximaal ongeveer tachtig procent verminderen.[1]
Ook het woord ‘klimaatvluchteling’ vraagt uitleg. Het is geen afzonderlijke, algemeen erkende vluchtelingenstatus onder het internationale vluchtelingenrecht. Klimaat en rampen kunnen wel samenlopen met vervolging, geweld en andere omstandigheden waarin bescherming nodig is. De meeste klimaatgerelateerde ontheemding vindt bovendien binnen landsgrenzen plaats.[2]
Er is dus geen goede basis om te beweren dat klimaatmigranten binnenkort in allerlei landen de meerderheid worden.
Maar als fictieve stresstest is de vraag waardevol: wat gebeurt er wanneer een samenleving sneller verandert dan haar woningen, voorzieningen en bestuur kunnen bijhouden?
In Eva’s gemeente begon het conflict bij het zwembad.
Het bad ging dicht.
Een tekort aan geld, zei de gemeente.
‘Maar voor de nieuwkomers is er wel geld’, zei een inwoner tijdens de raadsvergadering.
Eva had een antwoord voorbereid over verschillende begrotingsposten.
Na drie zinnen zag ze de zaal afhaken.
Mensen konden niet zwemmen in een begrotingspost.
Ze wilden weten waarom hun voorzieningen achteruitgingen.
Daar hadden ze recht op.
De gemeente had jarenlang mensen opgevangen zonder voldoende woningen en voorzieningen toe te voegen. Tegelijk waren bestaande problemen blijven liggen.
Het resultaat was een wedstrijd waarin iedere groep moest bewijzen dat zij het meest was vergeten.
Die wedstrijd kende veel deelnemers.
En geen winnaar.
De ommekeer begon met een minder spectaculaire aankondiging dan de regering had gehoopt.
Geen nieuw hek.
Geen historische top met zevenentwintig handtekeningen en een groepsfoto.
Een investeringsplan.
Gemeenten kregen voortaan niet alleen geld voor een bed bij aankomst, maar ook voor extra huisvesting, waterleidingen, scholen en gezondheidszorg.
De eerste nieuwe woningen waren bestemd voor een gemengde groep: plaatselijke woningzoekenden, mensen uit de overstroomde kuststreek en gezinnen uit het buitenland.
De selectiecriteria werden openbaar.
Niemand hoefde enthousiast te worden over iedere beslissing.
Maar iedereen kon tenminste zien hoe die tot stand kwam.
‘Dus mijn dochter maakt ook kans?’ vroeg de man die over het zwembad had geklaagd.
‘Ja’, zei Eva.
Voor het eerst die avond luisterde hij naar de rest van haar antwoord.
Het tweede besluit ging over werk.
Nieuwkomers mochten niet jarenlang in een wachtkamer blijven zitten terwijl de gemeente mensen zocht voor de bouw, ouderenzorg en het openbaar vervoer.
Wie mocht werken, kreeg sneller toegang tot taalles en begeleiding. Diploma’s werden beoordeeld. Waar bijscholing nodig was, kwam een opleiding.
Een arts werd niet automatisch arts omdat hij dat op een formulier schreef.
Maar hij hoefde ook niet drie jaar te wachten voordat iemand zijn papieren bekeek.
Tegelijk werden lonen en arbeidsvoorwaarden gecontroleerd.
Want een werkgever die nieuwkomers goedkoop uitbuit, organiseert geen integratie.
Hij organiseert ruzie tussen werknemers.
Niet iedereen wilde vertrekken uit de gebieden waar het moeilijker werd.
Dat werd in de verhitte debatten vaak vergeten.
Verhuizen kost geld. Familie achterlaten doet pijn. En wie arm, ziek of afhankelijk is, kan soms juist niet weg. Het IPCC beschrijft daarom naast migratie ook het risico dat mensen tegen hun wil vast komen te zitten in gevaarlijke omstandigheden.[3]
Daarom investeerden de samenwerkende landen ook elders: in waterbeheer, hittebestendige woningen, landbouw en waarschuwingssystemen.
Niet ieder dorp kon worden behouden.
Niet iedere dijk kon eindeloos omhoog.
Maar tussen ‘iedereen blijft’ en ‘iedereen moet weg’ lag veel ruimte voor verstandig beleid.
Waar verhuizing noodzakelijk werd, begon de voorbereiding eerder. Met bewoners, niet alleen over bewoners.
Een gemeenschap is tenslotte meer dan een verzameling verhuisdozen.
Dat idee bestaat vandaag al in een bescheiden, echte vorm.
Australië en Tuvalu hebben een speciale mobiliteitsroute ingericht waarmee jaarlijks maximaal 280 Tuvaluanen in Australië kunnen gaan wonen, werken en studeren. Het is geen oplossing voor de wereld, maar wel een voorbeeld van afspraken maken voordat alleen een nooduitgang overblijft.[4]
In Eva’s fictieve toekomst kwamen meer van zulke afspraken.
Geen blanco belofte dat ieder land onbeperkt iedereen kon opvangen.
Wel afspraken over aantallen, financiering, rechten, verantwoordelijkheden en hulp aan de plaatsen waar mensen aankwamen.
En over bescherming van taal en cultuur, zowel van de ontvangende samenleving als van gemeenschappen die hun woongebied verloren.
Mensen pasten zich niet vanzelf aan elkaar aan.
Daar waren lessen voor nodig. Gesprekken. Regels.
En af en toe iemand die uitlegde waarom de buren op zondag om acht uur liever geen boormachine hoorden.
Beschaving bleef verrassend vaak een praktische kwestie.
Vijf jaar later ging het zwembad opnieuw open.
De loodgieter die de installatie had aangelegd, was geboren in de gemeente.
De ingenieur die het waterbesparingssysteem ontwierp, was over de grens opgegroeid.
De zwemlerares kwam uit een kustplaats die inmiddels gedeeltelijk was verlaten.
Bij het ondiepe bad stond de man van de bakker.
Zijn kleindochter kreeg zwemles.
‘We zijn nog steeds een minderheid, zeggen ze’, zei hij tegen Eva.
‘Volgens welke indeling?’
Hij dacht na.
‘Dat stond er niet bij.’
Het land had nog steeds problemen. Woningen waren duur. Er waren politieke conflicten. Sommige verhuizingen waren slecht verlopen. Niet iedereen had werk gevonden.
Maar het bestuur was gestopt met doen alsof mensen tellen hetzelfde was als oplossingen maken.
De dreiging is serieus: schaarste, angst, muren en een overheid die steeds meer beheerst maar steeds minder oplost.
Dat is een mogelijke richting.
Het is geen verplicht eindstation.
We kunnen uitstoot beperken. Mensen helpen veilig te blijven waar dat kan. Verhuizing voorbereiden waar dat nodig is. En ervoor zorgen dat ontvangende buurten er ook op vooruitgaan.
Wat kunnen we vandaag al doen?
🌍 Beperk de opwarming. Minder uitstoot helpt toekomstige klimaatrisico’s te verkleinen.
💧 Maak blijven veiliger. Investeer in waterbeheer, hittebestendige woningen en landbouw.
🏘️ Bereid verhuizing tijdig voor. Maak afspraken mét bewoners, voordat een noodsituatie hen overvalt.
🏫 Investeer ook in ontvangende buurten. Zorg voor woningen, scholen en gezondheidszorg voor bestaande én nieuwe inwoners.
🛠️ Help mensen meedoen. Combineer taalles, toegang tot werk en diplomabeoordeling met bescherming tegen uitbuiting.
🤝 Verdeel de verantwoordelijkheid. Maak internationale afspraken over opvang, financiering en rechten.
Dat kost geld en organisatie.
Onvoorbereid wachten kost die ook.
Alleen komt de rekening dan op het slechtst mogelijke moment.
De grens houdt het water niet tegen. Goed beleid kan wel voorkomen dat mensen erin verdrinken — of elkaar op het droge verliezen.